Europa’s platform voor gebruikte software

De wet

Rechtsgrondslagen voor het handelen in gebruikte software binnen de Europese Unie.

In de gehele Europese unie alsook in de EER-landen en Zwitserland is de copyright-wetgeving geharmoniseerd. Deze stipuleert dat de copyrightrechten van de softwareproducent enkel eenmalig van toepassing zijn, totdat deze de software voor de eerste keer verkoopt (EU Richtlijn 2001/29/EG, par. 28).

Samengevat omvatten de oordelen van het Hof van Justitie en het Duitse Bundesgerichtshof op het moment de volgende rechten met betrekking tot het doorverkopen van software-licenties:

  • Doorverkopen van afzonderlijke licenties: toegestaan
  • Opsplitsen van volumelicenties: toegestaan
  • Doorverkoop van academische licenties (zogenaamde EDU licenties): toegestaan
  • Het handelen in online overgedragen licenties: toegestaan
  • Het opnieuw downloaden van het installatiemedium door de tweede koper: toegestaan
  • Het recht van de tweede koper op updates/patches etc.: onveranderd

 

De rechtmatigheid van het handelen in gebruikte software is echter aan bepaalde condities gebonden:

  1. DDe kopie van het programma werd in de EU of Zwitserland met toestemming van de producent/copyright-houder op de markt gebracht.
  2. Het gaat om een definitieve verkoop, niet om een verhuur.
  3. De originele koper dient bij verkoop van een kopie aan een derde de overgebleven exemplaren ongeldig te maken.
  4. De gebruiker van een computerprogramma dient met behulp van de rechtenketen te kunnen bewijzen, dat deze ook bevoegd is het desbetreffende exemplaar van het programma te gebruiken.

Voor elke verkoop inspecteren de medewerkers van li-x of de licenties geschikt zijn om over te dragen. Enkel indien de rechtenketen volledig gedocumenteerd is en aan alle wettelijke voorwaarden voldaan is, kunnen ze via het handelsplatform verhandeld worden.

kreisrundes Icon mit Waage der Justitia im Zentrum als Symbol für die rechtlichen Rahmenbedingungen zum Handel mit gebrauchter Software des EuGH's – dem Europäischen Gerichtshof


HvJ – het Europese Hof van Justitie

Het Europese Hof van Justitie heeft in zijn oordeel van 3 juli 2012 verduidelijkt, hoe het beginsel van uitputting van programmakopieën geïnterpreteerd dient te worden. Naar dit oordeel, is de verkoop van gebruikte softwarelicenties voor programmakopieën in “materiële of immateriële vorm” legaal, indien deze in overeenstemming is met bepaald wettelijke kaders (HvJ, oordeel van 03.07.2012, ref. nr. C-128/11, curia, par. 55). De koop van een software-licentie gaat daarnaast samen met het recht van een tweede koper om de actuele versie van de bijbehorende software legaal te downloaden (HvJ 03.07.2012, ref. nr. C-128/11, par. 85).

Daar het distributierecht van de producent na de eerste verkoop van de software uitgeput is, “is de tweede verkrijger van die kopie en iedere verdere verkrijger ‘rechtmatige verkrijger’ van die kopie in de zin van artikel 5, lid 1, van richtlijn 2009/24” (HvJ 03.07.2012, ref. nr. C-128/11, par. 80). Daarmee mag software, die aangeschaft is per gegevensdrager of download, verder worden verkocht. De originele koper dient hierbij alleen aan de conditie te voldoen “[dat hij] zijn eigen kopie op het moment van wederverkoop daarvan onbruikbaar [maakt]” (HvJ, 03.07.2012, ref. nr. C-128/11, par. 70).

Verhinderd dient te worden dat onrechtmatig gekopieerd wordt, m.a.w. dat bv. twee i.p.v. een kopie van een programma gebruikt worden. Het onbruikbaar maken van een programmakopie, bv. door deze te verwijderen of vernietigen, dient ertoe dat „[er] geen inbreuk [gemaakt wordt] op het exclusieve recht van de auteur van het computerprogramma om dit te reproduceren als bedoeld in artikel 4, lid 1, sub a, van richtlijn 2009/24” (HvJ, 03.07.2012, ref. nr. C-128/11, par. 70). Daarnaast voldoet een oorspronkelijke koper aan de wettelijke voorwaarden voor wederverkoop indien één enkele licentie niet verder opgesplitst wordt (HvJ, 03.07.2012, ref. nr. C-128/11, par. 86). In het geval van een MS Office licentie betekent dit bv. dat Office niet opgesplitst wordt in Excel, Word en PowerPoint, maar dit Office als geheel aangeboden wordt.

kreisrundes Icon mit stilisiertem Bundesgerichtshof im Zentrum als Symbol für die rechtlichen Rahmenbedingungen des BGH's – dem Bundesgerichtshofes zum Handel mit gebrauchter Software

BGH – het Bundesgerichtshof (Duitsland)

Het Bundesgerichtshof implementeerde het oordeel van het HvJ op 17 juli 2013 in de Duitse wetgeving. Naar deze wetgeving is het toegestaan gebruikte licenties te verkopen en de daarmee verbonden rechten samen met de licentie over te dragen aan de latere koper. Ook hier zijn materiële en immateriële kopieën aan elkaar gelijkgesteld.

De latere koper leeft de richtlijnen die vastgelegd zijn in de copyright-wetgeving na indien hij kennis neemt van het in het licentiecontract vastgelegde “bedoelde gebruik” van de programmakopie. Zo kan hij “een schending van de auteursrechten van een computerprogramma” eenvoudig vermijden (BGH 17.07.2013, ref nr. I ZR 129/08, juris, par. 86).

Het BGH heeft met zijn meest recente oordeel van 11.12.2014  de laatste juridische onzekerheden in de markt voor gebruikte software weggenomen. Het OLG (Regionale Rechtbank van) Frankfurt had in 2012 reeds een oordeel geveld (ref. nr. 11 U 68/11), welke de handel in gebruikte software grotendeels liberaliseerde op basis van de beslissing van het HvJ. Het onderwerp van het besluit was of licenties die in volumes aangeschaft worden ook afzonderlijk doorverkocht mogen worden. Het BGH wees het bezwaar van Adobe tegen dit oordeel nu volledig af (ref. nr. I ZR 8/13). Daarmee is het oordeel van het OLG Frankfurt door het hof van laatste instantie bevestigd; dit beantwoord alle rechtsvragen die van toepassing zijn op de handel in gebruikte software.

kreisrundes Icon mit Richterhammer im Zentrum als Symbol für die rechtlichen Rahmenbedingungen des OLG's – des Oberlandesgerichtes – zum Handel mit gebrauchter Software


OLG – Het Oberlandesgericht (Regionale Rechtbank)

In het oordeel van 18 december 2012 welke het oordeel van het HvJ voor het eerst implementeert, acht het Oberlandesgericht Frankfurt am Main de verkoop van gebruikte licenties legaal. Volgens het besluit van het OLG mogen ook licenties die via volumecontracten aangeschaft worden afzonderlijk verder verkocht worden.

“De wederverkoop van de betwiste programmakopieën [leidt] […] niet tot een onrechtmatige opsplitsing van een uniforme licentie in de zin van een volume-, multi-user, of pakketlicentie” (OLG Frankfurt am Main 18.12.2012, ref. nr. 11 U 68/11) (vertaald vanuit het Duits). Hierbij is het niet relevant welke serienummers de licenties die op een PC geïnstalleerd worden hebben.

Rechtbanken in Hamburg kwamen in 2006 al tot een oordeel tot het uitputtingsbeginsel ook van toepassing is op volumecontracten. Volgens dezen is bv. “de verkoop of distributie van afzonderlijke Microsoft-softwarelicenties, die daarvoor in het kader van volume-licentiecontracten zoals bv. Select-contracten verstrekt zijn, ook zonder toestemming van Microsoft effectief mogelijk […] en [schendt] dit het auteursrecht van Microsoft [niet]” (LG Hamburg 10.09.2007, ref. nr. 315 O 267/07).

kreisrundes Icon mit Flagge der Schweiz im Zentrum als Symbol für die in der Schweiz geltenden rechtlichen Rahmenbedingungen zum Handel mit gebrauchter Software

Zwitserland

Ook in Zwitserland is de aan- en verkoop van gebruikte-softwarelicenties voor programmakopieën legaal. Met de verkoop van software in welke vorm dan ook wordt het distributierecht van de auteursrechthouder uitgeput, omdat de producent met de verkoop van de software ook de gebruiksrechten van dit exemplaar van het computerprogramma overdraagt aan de originele koper (Rigamonti, AJP 2010, 584).

In het Zwitserse auteursrecht, wordt de uitputting van het recht op distributie op een gelijke manier gehandhaafd als in de EU: “Indien een auteursrechthouder een computerprogramma verkoopt of een instemt met verkoop, mag deze gebruikt of verder verkocht worden” (art. 12 par. 2 URG). Het oordeel van de Kantonrechtbank Zug van 4 mei 2011 is gebaseerd op dit principe; hier wordt het op de markt brengen van gebruikte licenties voor programmakopieën in materiële en immateriële vorm toegestaan (Kantonrechtbank Zug 04.05.2012, ref. nr. ES 2010 822).